Basisinkomen

Ik vind het een interessante gedachte, het basisinkomen. Het is van een schitterende simpelheid: geef iedereen een vast bedrag per maand, zonder daar een tegenprestatie voor te vragen.

Of het betaalbaar is weet ik niet. Of mensen massaal aan het nietsdoen slaan? Ik geloof er niets van. Het meest interessante is het rotsvaste paradigma dat kantelt: de relatie tussen werk en inkomen.

Voorstellen en experimenten

Het basisinkomen staat de laatste tijd weer in de belangstelling. Zwitserland hield er op 5 juni 2016 een referendum over (77% stemde tegen). In Nederland is er een burgerinitiatief. Je kunt nog tot ergens in het najaar van 2016 tekenen, het minimum van 40.000 handtekeningen hebben de initiatiefnemers sowieso al gehaald. Finland gaat er binnenkort mee experimenteren en in Nederland wordt er in zeker twintig gemeenten gesproken over een experiment.

Betaalbaar?

Voor- en tegenstanders betwisten elkaar of het betaalbaar is. Voorstanders stellen dat het ongelooflijk veel ingewikkelde regelingen opheft, waarmee de overheid veel geld bespaart. Geen uitkeringen, heffingskortingen, aftrekposten, subsidies en ingewikkelde toeslagen meer. Tegenstanders zeggen dat het een onbetaalbaar systeem is, dat het mensen lui maakt en dat er dan niemand meer te vinden is die zwaar en onaantrekkelijk werk wil doen. Ook over de hoogte van zo’n inkomen is veel discussie. Meestal worden bedragen tussen 1.000 en 1.500 euro per maand genoemd. Of het betaalbaar is en tegen welk bedrag? Geen idee, maar het klinkt mogelijk. Het lijkt mij echter verstandiger als knappe koppen zich over dit vraagstuk buigen.

Werk = inkomen?

Wat ik interessant vind is dat het basisinkomen de automatische koppeling tussen werk en inkomen op losse schroeven zet. Het geeft een andere dimensie aan de waarde van werk. In ons huidige systeem is het zo dat de waarde van werk grotendeels wordt bepaald door de hoeveelheid geld die je ervoor krijgt. Zo is het werk van een gezagvoerder meer waard dan het werk van een buschauffeur, het werk van een hoogleraar meer waard dan dat van een leerkracht op een basisschool, is vrijwilligerswerk eigenlijk helemaal niets waard en creëer je pas echt veel waarde als je anderen voor je laat werken (zoals speculanten en investeerders bijvoorbeeld doen).

Mantelzorg

Er werken in Nederland ongeveer 1,3 miljoen mensen in de zorg. Daarnaast zijn er 2,6 miljoen mantelzorgers, die minstens 8 uur per week of langer dan 3 maanden voor een ander zorgen (voor 1,1 miljoen geldt beide). En zo zijn er veel sectoren waar vrijwilligers onmisbaar zijn. Wat als iemand door een basisinkomen minder kan gaan werken, zodat hij meer tijd heeft om voor zijn partner te zorgen, waardoor die niet naar een verpleegtehuis hoeft? Is zijn betaalde werk dan meer waard dan zijn onbetaalde werk?

Waarde van werk

Ik geloof er niets van dat het basisinkomen mensen lui maakt. De behoefte om je nuttig te voelen en voldoening te halen uit dingen is mens eigen. De besteding van onze tijd wordt nu alleen nog vaak bepaald door ‘wat het schuift’ en niet door de werkelijke waarde van dat werk. Wat als de communicatieadviseur nog maar drie dagen per week voor een salaris achter haar bureau gaat zitten en in die andere dagen meeschoffelt in de buurttuin, penningmeester wordt van de zwemvereniging, de kennels van het plaatselijke dierenasiel komt schrobben en met haar vader meegaat als hij een afspraak in het ziekenhuis heeft?

Zou het niet fantastisch zijn als mensen keuzes kunnen maken die niet meer puur zijn gebaseerd op wat het schuift?

P.S: Meer lezen? Rutger Bregman publiceerde onlangs Utopia for Realists

4 Comments

  1. Rita Zoomers 2 augustus 2016 at 19:45

    Klinkt wel heel goed. Er zullen natuurlijk altijd mensen zijn die inderdaad niets willen doen, maar dat is een kleine minderheid denk ik. De meeste mensen willen zich nuttig voelen voor een ander en voor de maatschappij, dus zullen beslist werken en/of vrijwilligers werk doen. Al moet ik zeggen dat veel vrijwilligers werk tegenwoordig eigenlijk niet meer zo vrijwillig is. Er worden aan vrijwilligers steeds meer eisen gesteld of i.v.m. met opleiding, of met betrekking tot het aantal uren en wanneer.
    Misschien kan Bas wel een leuke berekening maken of het haalbaar is of niet. (grapje)

    Reply
    1. Lonneke 2 augustus 2016 at 20:32

      Bas vond het heel verstandig dat de Zwitsers tegen hadden gestemd 😉

      Reply
  2. Sjoukje - meergeldminderstress.nl 4 augustus 2016 at 21:44

    Leuk stuk, het zet me wel even aan het denken. Ik vind dit ook wel een mooi idee, maar ik vraag me toch wel af of het niet hetzelfde werkt als met veel door de overheid gefinancierde regelingen: dat vooral mensen die het niet nodig hebben, hier het meest van profiteren. Ik zou er wel heel blij mee zijn en inderdaad minder gaan werken. Maar of de maatschappij daar nou echt wat aan heeft?

    Reply
    1. Lonneke 5 augustus 2016 at 08:51

      Eerlijk gezegd vraag ik me in mijn geval ook weleens af of de maatschappij veel heeft aan het werk dat ik betaald doe. Ik weet niet hoe het zou uitpakken, maar ik vind het zeker een experiment waard! Juist omdat je dan de opbrengst van je inspanningen niet meer in geld (lees: salaris) uit gaat drukken. Wie weet hoe life changing jouw blog uiteindelijk is voor sommige lezers?

      Reply

Leave A Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *